by దేశంలో ప్రతి జననం, ప్రతి మరణానికి సంబంధించిన వివరాలను ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో నమోదు చేయడం చాలా ముఖ్యమైన ప్రక్రియ. అయితే జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే నమోదు చేయకుండా సంవత్సరాల తర్వాత నమోదు చేయించుకునే సందర్భాల్లో ఇకపై పాటించాల్సిన విధానంలో మార్పులు రానున్నాయి.
Registration of Births and Deaths (Amendment) Act, 2026లో చేసిన మార్పులు 2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్నాయి. ఈ మేరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్ 16, 2026న commencement notification జారీ చేసింది.
కొత్త నిబంధనల్లో ప్రధానంగా ఆలస్యంగా జననం లేదా మరణాన్ని నమోదు చేసేటప్పుడు ఏ స్థాయి అధికారి అనుమతి తీసుకోవాలి? అనే అంశంపై స్పష్టత ఇచ్చారు.
కొత్త నిబంధనల్లో ప్రధాన మార్పు ఇదే
జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే నమోదు చేస్తే సాధారణ ప్రక్రియలోనే పని పూర్తవుతుంది. కానీ రిజిస్ట్రేషన్ ఆలస్యం అయిన కొద్దీ అదనపు అనుమతులు అవసరమవుతాయి.
ప్రత్యేకంగా ఒక సంవత్సరం దాటిన తర్వాతి కేసులను కొత్త నిబంధనల్లో వేర్వేరు కాల వ్యవధులుగా చూడాలి.
| ఆలస్య కాలం | నమోదు ప్రక్రియలో అవసరమైన అధికారం |
|---|---|
| 21 రోజుల్లోపు | సాధారణ నమోదు |
| 21–30 రోజులు | ఆలస్య నమోదుకు వర్తించే ఫీజు/విధానం |
| 30 రోజులు–1 సంవత్సరం | నిర్దేశిత అధికారి అనుమతి, ఫీజు తదితరాలు |
| 1–2 సంవత్సరాలు | DM / SDM / DM అధికారం ఇచ్చిన Executive Magistrate |
| 2 సంవత్సరాలకు పైగా | Judicial Magistrate First Class (JMFC) |
అంటే ఆలస్యం ఎక్కువయ్యే కొద్దీ నమోదు ప్రక్రియ కూడా మరింత అధికారికంగా మారుతుంది.
అక్టోబర్ 1 నుంచి ఎందుకు కీలకం?
2026లో చేసిన సవరణ చట్టం ఆగస్టు 6న రూపొందించబడింది. అనంతరం కేంద్ర ప్రభుత్వం సెప్టెంబర్ 16న నోటిఫికేషన్ జారీ చేసి అక్టోబర్ 1, 2026ను అమలు తేదీగా నిర్ణయించింది.
| వివరాలు | సమాచారం |
|---|---|
| చట్టం పేరు | Registration of Births and Deaths (Amendment) Act, 2026 |
| Act Number | 12 of 2026 |
| చట్టం తేదీ | 6 ఆగస్టు 2026 |
| Commencement Notification | 16 సెప్టెంబర్ 2026 |
| అమలు తేదీ | 1 అక్టోబర్ 2026 |
| ముఖ్యమైన Section | Section 13 |
| ప్రధాన అంశం | Delayed Registration |
21 రోజుల్లోపు నమోదు చేయడం ఎందుకు మంచిది?
జననం లేదా మరణం జరిగిన తర్వాత సాధారణంగా 21 రోజులలోపు వివరాలను నమోదు చేయడం సాధారణ విధానం.
ఈ సమయంలో నమోదు చేస్తే ఆలస్యానికి సంబంధించిన అదనపు ప్రక్రియలను ఎదుర్కోవాల్సిన అవసరం సాధారణంగా ఉండదు.
అయితే 21 రోజుల గడువు ముగిసిన తర్వాత కూడా రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. కేవలం ఆలస్యమైనందుకు జననం లేదా మరణం నమోదు చేయలేమని అర్థం కాదు.
ఆలస్యమైన వ్యవధిని బట్టి ఫీజు, పత్రాలు, అనుమతులు వంటి అదనపు అవసరాలు ఉండవచ్చు.
21 రోజులు దాటితే ఏమవుతుంది?
21 రోజుల తర్వాత నమోదు చేయించే ప్రక్రియను Delayed Registrationగా పరిగణిస్తారు.
ఉదాహరణకు:
25 రోజుల తర్వాత నమోదు చేయాలంటే ఒక విధానం ఉంటుంది.
6 నెలల తర్వాత నమోదు చేయాలంటే మరో స్థాయి అనుమతి అవసరం కావచ్చు.
18 నెలల తర్వాత నమోదు చేయాలంటే DM/SDM లేదా అధికారం పొందిన Executive Magistrate ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
3 సంవత్సరాల తర్వాత నమోదు చేయాలంటే JMFC ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
అందువల్ల ఆలస్యం ఎంత ఎక్కువైతే, అవసరమైన అధికారిక ప్రక్రియ కూడా అంత ఎక్కువగా ఉంటుంది.
ఒక సంవత్సరం నుంచి రెండు సంవత్సరాల మధ్య ఆలస్యం అయితే?
ఇది 2026 సవరణలో ప్రజలు ముఖ్యంగా తెలుసుకోవాల్సిన అంశం.
జననం లేదా మరణం జరిగిన తేదీ నుంచి ఒక సంవత్సరం పూర్తయి, రెండు సంవత్సరాలు పూర్తికాకముందు రిజిస్ట్రేషన్ చేయించుకోవాలంటే సంబంధిత అధికార పరిధిని బట్టి:
- District Magistrate (DM)
- Sub-Divisional Magistrate (SDM)
- DM అధికారం ఇచ్చిన Executive Magistrate
వారి ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
అధికారి అందుబాటులో ఉన్న ఆధారాలను పరిశీలించి జననం లేదా మరణానికి సంబంధించిన వివరాలను ధృవీకరించే ప్రక్రియ ఉంటుంది.
రెండు సంవత్సరాలు దాటితే?
రెండు సంవత్సరాలకు మించిన ఆలస్యానికి మరింత ఉన్నత స్థాయి న్యాయపరమైన ప్రక్రియ అవసరం అవుతుంది.
అలాంటి సందర్భంలో సంబంధిత ప్రాంతానికి అధికార పరిధి కలిగిన Judicial Magistrate of the First Class (JMFC) నుంచి ఆదేశం తీసుకోవాలి.
అంటే రెండు సంవత్సరాల కంటే పాత జననం లేదా మరణాన్ని నమోదు చేసుకోవాలనుకునే వ్యక్తులు నేరుగా సాధారణ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియతో పని పూర్తవుతుందని భావించకూడదు.
ఉదాహరణతో అర్థం చేసుకుందాం
ఒక వ్యక్తి జననం 2025 జనవరి 10న జరిగిందనుకుందాం.
ఆ జననాన్ని 2025 జనవరిలోనే నమోదు చేస్తే సాధారణ రిజిస్ట్రేషన్ ప్రక్రియ ఉంటుంది.
అదే జననాన్ని 2026 ఫిబ్రవరిలో నమోదు చేయాలనుకుంటే, ఒక సంవత్సరం దాటినందున వర్తించే delayed registration నిబంధనలను పరిశీలించాలి.
ఇంకా ఆలస్యం చేసి రెండు సంవత్సరాలు దాటిన తర్వాత నమోదు చేయాలనుకుంటే JMFC ఆదేశం అవసరమయ్యే నిబంధన వర్తిస్తుంది.
అందుకే జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే రిజిస్ట్రేషన్ పూర్తి చేయడం అత్యంత సులభమైన మార్గం.
Birth Certificate ఎందుకు ముఖ్యమైన పత్రం?
జనన ధృవీకరణ పత్రం కేవలం పుట్టిన తేదీని చూపించే పత్రం మాత్రమే కాదు. వ్యక్తి జీవితంలో అనేక అధికారిక ప్రక్రియల్లో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
| అవసరం | Birth Certificate ఉపయోగం |
|---|---|
| పాఠశాల ప్రవేశం | వయస్సు/జనన వివరాల ధృవీకరణ |
| పాస్‌పోర్ట్ | జనన వివరాలకు ఆధారం |
| ప్రభుత్వ ఉద్యోగం | వయస్సు నిర్ధారణకు ఉపయోగం |
| వివాహ నమోదు | జనన తేదీకి ఆధారం కావచ్చు |
| డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ | వయస్సు సంబంధిత ప్రక్రియల్లో ఉపయోగం |
| ప్రభుత్వ సేవలు | అవసరాన్ని బట్టి ఉపయోగపడుతుంది |
2023లో చేసిన చట్ట సవరణ తర్వాత Birth Certificateకు అనేక అధికారిక ప్రక్రియల్లో మరింత ప్రాధాన్యం వచ్చింది.
Death Certificate ఎందుకు అవసరం?
కుటుంబ సభ్యుడు మరణించిన తర్వాత Death Certificate కూడా చాలా ముఖ్యమైన పత్రంగా మారుతుంది.
బ్యాంక్ ఖాతాలు, బీమా, పెన్షన్, ఆస్తి బదిలీ, వారసత్వ సంబంధిత ప్రక్రియలు వంటి సందర్భాల్లో మరణ ధృవీకరణ పత్రం అవసరం కావచ్చు.
కాబట్టి కుటుంబంలో మరణం జరిగిన తర్వాత కూడా రిజిస్ట్రేషన్‌ను వాయిదా వేయకుండా సంబంధిత Registrar కార్యాలయాన్ని సంప్రదించడం మంచిది.
ఆలస్యంగా నమోదు చేయాలంటే ఏ పత్రాలు కావచ్చు?
అవసరమైన డాక్యుమెంట్లు కేసును బట్టి మారవచ్చు. సాధారణంగా కింది వివరాలు లేదా ఆధారాలు అడిగే అవకాశం ఉంటుంది.
| పత్రం/వివరం | ఉపయోగం |
|---|---|
| ఆసుపత్రి రికార్డు | జననం/మరణం జరిగినట్లు ఆధారం |
| డిశ్చార్జ్ రికార్డు | ఆసుపత్రి సంబంధిత వివరాలు |
| గుర్తింపు పత్రాలు | సంబంధిత వ్యక్తుల గుర్తింపు |
| సంఘటన వివరాలు | తేదీ, ప్రదేశం తదితరాలు |
| పాత రికార్డులు | సంఘటనకు సంబంధించిన ఆధారాలు |
| ఆలస్యానికి కారణం | అవసరాన్ని బట్టి |
| మేజిస్ట్రేట్ ఆదేశం | వర్తించే ఆలస్య కాలాన్ని బట్టి |
గమనిక: ఖచ్చితంగా ఏ పత్రాలు కావాలి, ఎంత ఫీజు చెల్లించాలి అనేది రాష్ట్రం, స్థానిక సంస్థ, కేసు పరిస్థితిని బట్టి మారవచ్చు.
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో ఎలా తెలుసుకోవాలి?
ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణలో జనన, మరణాల నమోదుకు సంబంధిత స్థానిక Registrar వ్యవస్థను సంప్రదించాలి.
నగర ప్రాంతాల్లో సంబంధిత మున్సిపల్ సంస్థ లేదా ఇతర స్థానిక సంస్థ ద్వారా సేవలు అందుబాటులో ఉండవచ్చు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో సంబంధిత స్థానిక రిజిస్ట్రేషన్ వ్యవస్థയെ സമീപിക്കേണ്ടి ఉంటుంది.
ఆన్‌లైన్ సేవ అందుబాటులో ఉందా లేదా, ఏ ఫారమ్ సమర్పించాలి, ఏ పత్రాలు అవసరం, ఎంత ఫీజు చెల్లించాలి వంటి వివరాల కోసం ഔദ്യోగిక ప్రభుత్వ పోర్టల్ లేదా స్థానిక Registrar వద్ద తాజా సమాచారాన్ని తెలుసుకోవాలి.
ప్రజలు తప్పనిసరిగా గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయాలు
మొదటిది: జననం లేదా మరణం జరిగిన వెంటనే నమోదు చేయడం మంచిది.
రెండోది: 21 రోజులు దాటితే delayed registration నిబంధనలు వర్తించవచ్చు.
మూడోది: 30 రోజుల తర్వాత నుంచి ఒక సంవత్సరం వరకు అదనపు విధానాలు, ఫీజులు, అనుమతులు అవసరం కావచ్చు.
నాలుగోది: ఒక సంవత్సరం నుంచి రెండు సంవత్సరాల మధ్య ఆలస్యం అయితే DM, SDM లేదా DM అధికారం ఇచ్చిన Executive Magistrate స్థాయిలో ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
ఐదోది: రెండు సంవత్సరాలకు మించిన ఆలస్యానికి JMFC ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
ఆరవది: రాష్ట్రం, స్థానిక సంస్థను బట్టి దరఖాస్తు విధానం మారవచ్చు.
ఏడోది: అనధికారిక వెబ్‌సైట్లు లేదా మధ్యవర్తులను నమ్మకుండా అధికారిక ప్రభుత్వ వ్యవస్థ ద్వారా వివరాలను నిర్ధారించుకోవాలి.
అధికారిక వెబ్‌సైట్లు
జనన, మరణాల రిజిస్ట్రేషన్‌కు సంబంధించిన చట్టం మరియు సేవల వివరాలను అధికారిక ప్రభుత్వ వనరుల్లో పరిశీలించవచ్చు.
- India Code: Registration of Births and Deaths Act, 1969 – India Code
- Civil Registration System (CRS): Government of India – CRS Portal
- Ministry of Home Affairs: Ministry of Home Affairs – Government of India
మోసాల విషయంలో జాగ్రత్త
Birth Certificate లేదా Death Certificate ఇప్పిస్తామని చెప్పే అనధికారిక వ్యక్తులు, WhatsApp నంబర్లు, సోషల్ మీడియా ప్రకటనలు, తెలియని వెబ్‌సైట్ల విషయంలో జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
OTP, ATM PIN, UPI PIN, బ్యాంక్ పాస్‌వర్డ్, పూర్తి బ్యాంక్ వివరాలు వంటి సున్నితమైన సమాచారాన్ని తెలియని వ్యక్తులతో పంచుకోవద్దు.
ప్రభుత్వ సేవ కోసం ముందుగా అధికారిక వెబ్‌సైట్‌ను పరిశీలించడం లేదా సంబంధిత Registrar కార్యాలయాన్ని సంప్రదించడం మంచిది.
FAQ: తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
1. 2026లో వచ్చిన కొత్త సవరణ ఎప్పటి నుంచి అమల్లోకి వస్తుంది?
Registration of Births and Deaths (Amendment) Act, 2026 అక్టోబర్ 1, 2026 నుంచి దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి రానుంది..
2. 21 రోజులు దాటితే Birth Certificate తీసుకోలేమా?
తీసుకోవచ్చు. అయితే అది delayed registration పరిధిలోకి రావచ్చు. ఆలస్యాన్ని బట్టి అదనపు ప్రక్రియలు, ఫీజులు లేదా అనుమతులు అవసరం కావచ్చు.
3. ఒక సంవత్సరం దాటి రెండు సంవత్సరాల లోపు ఉంటే?
DM, SDM లేదా DM అధికారం ఇచ్చిన Executive Magistrate ఆదేశం అవసరం అయ్యే నిబంధన ఉంది.
4. రెండు సంవత్సరాలకు పైగా ఆలస్యమైతే?
సంబంధిత ప్రాంతానికి అధికార పరిధి కలిగిన Judicial Magistrate First Class ఆదేశం అవసరం అవుతుంది.
5. ఇప్పటికే చాలా సంవత్సరాలుగా నమోదు కాని జననం ఉంటే?
సంబంధిత Registrar of Births and Deaths కార్యాలయాన్ని సంప్రదించి, మీ కేసుకు వర్తించే delayed registration ప్రక్రియను తెలుసుకోవాలి.
చివరిగా
జననం, మరణం వంటి ముఖ్యమైన సంఘటనలను ప్రభుత్వ రికార్డుల్లో సకాలంలో నమోదు చేయడం భవిష్యత్తులో అనేక అధికారిక పనులకు ఉపయోగపడుతుంది.
2026 అక్టోబర్ 1 నుంచి అమల్లోకి రానున్న సవరణలో ముఖ్యంగా ఆలస్య నమోదుకు అవసరమైన అధికార స్థాయిపై స్పష్టత వచ్చింది. ఒక సంవత్సరం దాటి రెండు సంవత్సరాల లోపు ఉన్న కేసులకు DM/SDM లేదా అధికారం పొందిన Executive Magistrate స్థాయి ప్రక్రియ ఉండగా, రెండు సంవత్సరాలకు మించిన కేసులకు JMFC ఆదేశం అవసరమవుతుంది.
కాబట్టి మీ కుటుంబంలో ఇటీవల జననం లేదా మరణం జరిగి ఉంటే రిజిస్ట్రేషన్‌ను ఆలస్యం చేయకుండా సంబంధిత అధికారిక వ్యవస్థలో నమోదు పూర్తి చేసుకోవడం మంచిది. ఇప్పటికే ఆలస్యమై ఉంటే కూడా ఆందోళన చెందకుండా, ఆలస్యమైన కాలానికి అనుగుణంగా ఏ ప్రక్రియ వర్తిస్తుందో సంబంధిత Registrar వద్ద తెలుసుకోవాలి.
